Finaliste SRA 2020: Valerie – Dynamiek van koolstof en nutriënten in veenbodems van natuurreservaat De Zegge

Valerie Moris

Afgelopen 50 tot 60 jaar verloor Vlaanderen 75 % van zijn wetlands. Wetlands, zoals veengebieden, zijn juist belangrijk in tijden van klimaatverandering, denk maar aan de actuele droogteproblematiek. Wetlands zorgen ten eerste voor klimaatmitigatie. Ze nemen koolstofdioxide uit de atmosfeer en bergen het op in de bodem. Ten tweede zijn wetlands onze natuurlijke schokdempers om extreme weersomstandigheden op te vangen, een voorbeeld van klimaatadaptatie.

Red De Zegge
Ondanks het belang van veengebieden, zijn vele verstoord door menselijke activiteiten. Een voorbeeld van een uniek veengebied is De Zegge in Geel. Het natuurreservaat ondervindt de nadelen van de alsmaar meer voorkomende droogte en de diepe grondwaterwinningen in de omgeving. Verdroging zorgt ervoor dat veengebieden koolstofbronnen worden in plaats van koolstofsinks. De Zegge bevat als veengebied een enorme hoeveelheid koolstof in de bodem. Veen accumuleert wanneer de afbraak van plantaardig materiaal trager is dan de aanvoer ervan. In aerobe omstandigheden kan veen echter afbreken waardoor er koolstofdioxide vrijkomt. Dat zorgt op zijn beurt voor de opwarming van de aarde.

Masterproefonderzoek
Voor mijn masterproef bestudeerde ik vijf veenmeetplaatsen in De Zegge gedurende vijf maanden. Verschillende parameters werden bepaald zoals zuurtegraad, bulkdensiteit, koolstof- en nutriëntengehaltes. Zo werd een lineair verband vastgesteld tussen het stikstof- en koolstofgehalte van de veenbodems en waren die gehaltes in de bovenste 50 cm van de bodem hoger dan in diepere bodemlagen tot 160 cm. Daarnaast werd op elke plaats de bodemrespiratie bepaald. De bodemrespiratie is de CO2-uitstoot van de bodem naar de atmosfeer, hoofdzakelijk veroorzaakt door wortelademhaling en microbiële afbraak van organisch materiaal. Die CO2-uitstoot werd bepaald met de soda lime methode.

(A) De bodems van De Zegge bestaan uit veen tot meer dan 1 m diepte. (B) De bodemrespiratie (CO2-uitstoot) werd bepaald met de soda lime methode.

De Zegge als koolstofbron
De bodemrespiratie steeg bij stijgende temperatuur en bij dalende bodem pH gedurende de observatieperiode. De geschatte jaarlijkse bodemrespiratie was het hoogst in het bos en het laagst naast een trilveen. De bodemrespiratie per plaats is sterk gecorreleerd met de temperatuur waaruit volgt dat we bij een stijging van 1 °C, door de klimaatverandering, minstens een stijging van 1 g CO2/m²/d kunnen verwachten.

Het is belangrijk om meer te weten te komen over veengebieden als koolstofbronnen. Het is daarom interessant om ze verder te onderzoeken en op lange termijn te bepalen of er veenvorming of veendegradatie plaatsvindt.

Wil je Valerie aan het werk zien? Volg dan zeker de verschillende platformen van VBI! De verdediging (en dus ook het stemmen) van SRA zal dit jaar volledig digitaal verlopen. Meer informatie volgt tegen half oktober.
Je kan VBI terugvinden op:
Facebook – @VbiLeuven
Instagram – @vbi_kuleuven
Twitter – @VBI_Leuven
LinkedIn – @VBI KULeuven